Yazar "Tunç, Abdulkadir" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    Tohma Çayı'ndaki (Malatya) çözünmüş metallerin kaynakları, kirlilik durumu ve sağlık risklerinin belirlenmesi
    (Malatya Turgut Özal Üniversitesi, 2024) Tunç, Abdulkadir; Varol, Memet
    Bu tez çalışması, Karakaya Baraj Gölü'nü besleyen akarsular içerisinde önemli bir su potansiyeline sahip olan Tohma Çayı'nda araştırmanın amacına uygun olarak belirlenmiş 13 istasyondan mevsimsel olarak toplanan su örneklerinde 10 metalin (As, Cd, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Ni Pb ve Zn) düzeylerini, mekânsal ve mevsimsel değişimlerini ve potansiyel kaynaklarını tespit etmek ve elde edilen verileri insan sağlığı açısından değerlendirmek için yapılmıştır. Tohma Çayı'na ait su örneklerinde kaydedilen metallerin mekânsal dağılımları incelendiğinde, As, Cu ve Pb hariç diğer metallerin düzeylerinin 13 örnekleme istasyonu arasında istatiksel olarak önemli değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). Çözünmüş metallerin mevsimsel değişimleri incelendiğinde, sadece As ve Cu düzeylerinin istatiksel olarak önemli mevsimsel değişimler gösterdiği belirlenmiştir (P <0,05). En yüksek ortalama As ve Cu düzeyleri ilkbahar mevsiminde kaydedilmiştir. Bu durum, ilkbahar mevsimindeki yağışların, yüzeysel akışla bu elementleri akarsuya taşımasından muhtemelen kaynaklanmıştır. Tohma Çayı'ndan alınan su örneklerinin ortalama metal konsantrasyonlarının, içme suyu kalite kriterleri ile sucul yaşamın korunması için tatlı su kalite kriterleri tarafından izin verilen maksimum değerleri geçmediği tespit edilmiştir. Ayrıca metal indeksleri (HEI ve HPI) sonuçlarına göre su örneklerinde önemli bir kirlilik belirlenmemiştir. Karsinojenik ve kanser-dışı risk değerlendirme sonuçları, Tohma Çayı suyundaki metallerin insanlar üzerinde bir sağlık problemi oluşturmayacağını göstermiştir. Faktör, korelasyon ve kümeleme analizlerinin sonuçlarına göre, akarsudaki Cr, Ni, Co ve Mn düzeyleri üzerinde insan aktivitelerinin etkili olduğu belirlenirken diğer metallerin düzeyleri üzerinde hem insan aktivitelerinin hem de doğal kaynakların etkili olduğu tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Tohma Çayı, metaller, su kalitesi, kaynak tanımlama, sağlık risk değerlendirmesi