ChatGPT: “Ebeveyn sağlık okuryazarlığı ve sosyodemografik belirleyiciler: kesitsel bir analiz”
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
MediHealth Academy Yayıncılık
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Amaç: Bu çalışma, Türkiye’nin doğusunda yaşayan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirlemeyi ve bu düzeyleri etkileyen sosyodemografik faktörleri tanımlamayı amaçlamıştır. Özellikle eğitim, gelir ve çocuk sayısı gibi değişkenlerle ebeveynlerin sağlık hizmeti kullanım davranışları arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Temmuz–Ekim 2025 tarihleri arasında Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Polikliniği’nde yürütülmüştür. Toplam 410 ebeveyn çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılarak toplanmıştır. Analizler SPSS 29.0 programı ile yapılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda ANOVA veya Kruskal–Wallis testleri, değişkenler arası ilişkilerde Spearman korelasyon testi, yordayıcı değişkenlerin belirlenmesinde çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34,2 ± 7,8 yıl olup, %90,5’i kadındı. Ortalama TSOY-32 puanı 35,7 ± 8,1 idi. Sınıflandırmaya göre ebeveynlerin %19,3’ü “yetersiz,” %28,0’ı “sorunlu,” %35,9’u “yeterli” ve %16,8’i “mükemmel” düzeyde sağlık okuryazarlığına sahipti. Eğitim düzeyi (r = 0,48; p < 0,001) ve gelir düzeyi (r = 0,37; p < 0,001) sağlık okuryazarlığı ile pozitif, çocuk sayısı ise negatif yönde ilişkili bulundu (r = –0,21; p = 0,006). Lojistik regresyon analizinde düşük eğitim düzeyi (OR = 2,41; %95 GA = 1,58–3,65; p < 0,001) ve düşük gelir düzeyi (OR = 1,89; %95 GA = 1,21–2,97; p = 0,004) bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Sonuç: Yaklaşık olarak ebeveynlerin yarısı yetersiz veya sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Eğitim ve gelir düzeyleri sağlık okuryazarlığının en güçlü belirleyicileridir. Bu bulgular, düşük sosyoekonomik düzeydeki bireyleri hedefleyen sağlık okuryazarlığı müdahalelerinin genişletilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
ebeveynler, sosyodemografik faktörler, çocuk sağlığı, Türkiye
Kaynak
Anatolian Current Medical Journal
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
8
Sayı
1
